HİPERTANSİYON HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR

1-Kan basıncı nedir?

Kanın atardamara yaptığı basınçtır. Bu basınç, kanın vücuttaki dolaşımını sağlamak, gereken yerlere oksijen iletmesi, atıkları toplayarak böbrek ve karaciğere götürmesi için gereklidir. Kişinin tansiyonu; tansiyon aleti ile atardamarda ölçülen basınçtır. Kan basıncı halk arasında büyük ve küçük tansiyon olarak adlandırılan iki rakamla ifade edilir ( örnek 120 / 80 mnHg ). Sistolik yani büyük tansiyon kalbin her kan pompalayışında ölçülen basınçtır. Diyostolik veya küçük tansiyon ise kalbin gevşeme anında ölçülen basınçtır. Kan basıncının yüksek olması Hipertansiyon olarak ifade edilir. Hipertansiyon birçok hastalığa yol açabilen bir durumdur.

2-Hangi değerler Hipertansiyon kabul edilir?

• Hipertansiyon teşhisi koymak için kişinin aralıklarla en az üç ölçümde veya takiplerde başka bir nedene bağlı olmaksızın tansiyonun 140 / 90 mnHg üzerinde saptanması gerekir.
• Normal sınırlar 120 / 80 mnHg altında olmalıdır. Üst sınır 140 / 90 mnHg kabul edilir.
• Büyük 120 – 139 mnHg, küçük 80 – 89 mnHg arasında olan değişiklik ön hipertansiyon olarak tanımlanır. Bu hastaların büyük kısmı yıllar içinde hipertansif olmaktadır.

3-Kan basıncı yaşla birlikte yükselir mi?

Yaşlanmanın doğal sonucu olarak atardamarlar esnekliklerini bir ölçüde yitirmeye başlarlar. Orta yaşı geçtikten sonra damar duvarları kalınlaşmaya başlar ve damar iç çapı daralır. Bütün bu değişiklikler sonucunda kan basıncında bir miktar yükselme görülebilir. Eğer uzun bir zaman diliminde, kan basıncı devamlı olarak yaşa göre normal sınırların üstünde seyrediyorsa kişide hipertansiyon varlığından söz edilebilir.

4-Hipertansiyon nedenleri nelerdir?

Hastaların % 90’nın da belirli bir neden bulunmaz. Bu grubu Esansiyel veya birincil hipertansiyon denir. İkincil hipertansiyon dediğimiz % 10’luk grupta ise böbrek, böbrek üstü bezi hastalıkları, guatr, bazı doğumsal kalp hastalıkları, ilaçlar gibi nedenler saptanabilir. Bu hastalıklar dolaylı olarak hipertansiyona neden olur.

5-Hipertansiyon kalıtsal mıdır?

Vakaların % 90’nını oluşturan esansiyel hipertansiyonda kalıtımın büyük etkisi vardır. Çevresel etkenler, besinlerle alınan tuz, şişmanlık, stres sadece genetik duyarlılığı olan bireylerde etkili görülür.

6-Hipertansiyon riskini arttıran sebepler var mıdır?

Şişmanlık, hareketsiz yaşam, ailede hipertansiyon varlığı, yaş, stres, aşırı alkol kullanımı, düşük potasyum, magnezyum, kalsiyum alımı ve insülün direnci hipertansiyona yakalanma riskini arttıran faktörlerdir.

7-Hipertansiyonun belirtileri nelerdir?

Hipertansiyon hiçbir belirti vermeksizin yıllarca devam edebilir. Bunun nedeni kan basıncı artışının uzun süre içinde ve yavaş olmasına bağlı olarak vücudun buna adapte olmasıdır. Bazı hastalarda da özellikle sabahları olan ve enseden yayılan baş ağrısı, baş dönmesi, eforla nefes darlığı, sık idrara çıkma gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Kan basıncının aşırı yükseldiği durumlarda, çift görme, dilde peltekleşme, vücutta uyuşma, kuvvet kaybı, nefes darlığı, göğüs ağrısı hissedilir. Bu durumlar acil tedaviyi gerektirir.

8-Tedavi edilmeyen hipertansiyon nelere yol açar?

Yüksek seyreden kan basıncı zamanla kalp, beyin, böbrek ve göz damar sistemine zarar verir. Hasar gören damarların beslediği organlarda da kalp krizi, kalp yetmezliği, felçler, böbrek yetmezliği, körlük gibi kalıcı organ bozukluklarına ve ölüme yol açabilir.

9-Hipertansiyon tedavisi nasıldır? Nelere dikkat etmek gerekir?

Sınırda tansiyon hastalarında ideal kiloya düşme, uygun egzersiz, az tuzlu diyet, stresten kaçınma gibi yaşam tarzı değişiklikler ile tansiyon kontrolü sağlanabilir.

Orta şiddetli hipertansiyonda bu önlemlerin yanı sıra ilaç tedavisi başlanmalıdır. Çok çeşitli ve etkili ilaçlar geliştirilmiştir. Kişi için en uygun tansiyon ilacı yakınına iyi gelen veya onun tavsiye ettiği değil doktorunun muayene ve tetkiklerinin sonucu uygun gördüğü tansiyon ilacı olmalıdır. Yapılan takip ve kontrollerle uygun ilaç ve doz ile tansiyon kontrolü sağlanılacaktır. Tansiyon tedavisinin ömür boyu olduğu unutulmamalıdır.
Şikâyetlerin kaybolması, tansiyonun kontrol altına alınması ve yan etkiler nedeniyle doktora danışmadan ilaç kesilmemeli veya doz değişikliği yapılmamalıdır. Düzenli ilaç kullanımı ile tansiyonun oluşturabileceği organ hasarlarını engellemek veya geciktirmek mümkündür. Kan basıncı yüksekliklerinin zamanında tespit edilememesi ve tedavideki aksaklıklar nedeniyle hipertansiyon, dünyada ölüme ve kalıcı rahatsızlıklara neden olan hastalıklar arasında yer almaktadır.


Dr. Nihal GÖK
Dahiliye Uzmanı
Özel Jinemed Tıp Merkezi