| Prostat Kanseri | |
|
Prostat, erkekler de semeninin (meni) bir kısmını oluşturan, koyu kıvamlı salgı yapan bir bezdir. Yaklaşık olarak bir ceviz büyüklüğündedir. Mesanenin (İdrar torbası) altında, rektumun (kalın bağırsağın son bölümü) önündedir. İdrar torbasından idrarın boşalmasını sağlayan kanalın (üretra) ilk kısmını çepeçevre sarar.
Normal Prostat Prostat Kanseri Prostat kanseri cilt kanserinden sonra en sık rastlanan kanser tiplerindendir. Her yıl Amerika Birleşik Devletleri'nde 190.000 kişi prostat kanserine yakalanmakta ve bunların 32.000 i hayatını kaybetmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan çalışmalarda prostat kanserinin en fazla 55 yaş üzeri erkeklerde olduğu ve tanı alan erkeklerin ortalama yaşının 72 olduğu bildirilmiştir. Yapılan çalışmalarda prostat kanseri için belirlenmiş risk faktörleri aşağıdaki gibidir.
Bir çok kanser çeşidi gibi prostat kanserinde de erken teşhis ve tedavi hayat kalitesinin yüksek olduğu tedavi alternatiflerini olası kılmaktadır. PROSTAT KANSERİNİN SEMPTOMLARI NELERDİR? Erken prostat kanseri, genellikle bir şikayete neden olmaz. Erken dönemde olabilecek şikayetler:
Bu şikayetlerden herhangi biri kanser veya ciddi olmayan başka sağlık problemleri tarafından da oluşturulabilir. Yani bu şikayetler mutlak prostat kanseri olduğu anlamına gelmez. Bu şikayetlerin nedenini sadece bir doktor söyleyebilir. Bu tip şikayetleri olan bir şahıs bir üroloji uzmanına görünmelidir. Erken prostat kanseri ağrıya neden olmaz. Bu nedenle hastalar ağrının oluşmasını beklememelidir. PROSTAT KANSERİNİN TARANMASI VE SAPTANMASI YOLLARI NELERDİR? Prostat Kanseri için tarama ve erken teşhis yöntemleri: Yukarıda bahsedilen belirtilerden biri veya bir kaçının beraber olduğu durumlarda hemen bir üroloji uzmanına başvurunuz. Doktorunuzun yapacağı muayene ve aşağıda sayacağımız teşhis yöntemleriyle sizde olabilecek bir prostat kanserini aydınlatılabilir. Şikayet olmasa dahi aile öyküsü olanların 40 yaşından sonra olmayanların 50 yaşından süre yılda bir kere prostat spesifik antijen (PSA) (prostattan salgılanan ve kana belli oranda geçen bir hormon) baktırması önerilir Bunun için yapılacak testler sırasıyla şunlardır: Parmakla Rektal Muayene: Doktorun parmağı ile makattan prostat muayenesi yapmasıdır. Bu yolla prostatın büyüklüğünü, kıvamını ve kitle içerip içermediğini parmağı ile kontrol eder. Kan Testleri : Laboratuarda kandaki Total PSA düzeyi ve serbest PSA düzeyi ölçülür. Kandaki PSA düzeyi, prostat kanseri, prostatın selim büyümesi ve prostatın iltihabi hastalıkları gibi durumlarda yüksek çıkabilir. Yani, PSA�nın yüksek olması her zaman kanser var anlamı taşımaz. Doktor sadece PSA tayini yaparak prostat kanseri tanısı koyamaz. Doktor bu testlerin sonuçlarıyla, hastayı kanser yönünden incelemeye alıp almayacağına karar verir. İdrar Tahlili: İdrar, kan veya iltihap olup olmadığını aramak amacı ile kontrol edilir. Transrektal Ultrasonografi: Muayene ve PSA sonucuna göre doktor kanser şüphesini ortadan kaldırmak için biopsi yapabilir. Makattan yerleştirilen Ultrasonografi aleti ile prostat incelenir. Bilgisayar yardımıyla prostat dokusundan yansıyan ses dalgaları, ekranda sonogram denen bir resim oluşturur. Şüpheli bölge Bu sistemle prostat görüntülenir. Böylece prostatın büyüklüğü ve iç yapısı hakkında daha detaylı bilgi elde edinilir. Prostat Biyopsisi: Eğer test sonuçları prostat kanseri olabileceğini işaret ederse biyopsi yapılmalıdır. Biyopsi tanı koyabilmek için gerekli tek yoldur. Biyopsi sırasında transrektal (makattan yapılan) ultrasonografiden yararlanılarak, lokal (mevzi, bölgesel) anestezi ile, ince bir iğne yardımıyla küçük miktarda prostat dokusu incelenmek üzere alınır. Patoloji uzmanı mikroskop altında alınan dokuyu inceleyerek prostat kanser hücrelerini görmeye çalışır. Eğer kanser varsa, patoloji uzmanı kanserin "grade"ini (derecesini) de rapor eder. Grade tümörün normal prostat dokusuna ne kadar benzediğini ve büyüme hızının ne kadar fazla olabileceğini gösterir. Prostat kanserini "grade"lemenin bir yolu "Gleason" sistemidir. Prostat kanseri bu sistemle 2 ile 10 arasında bir skor alır. Düşük skorlu tümörler, büyük skorlu tümörlere göre daha yavaş büyüme ve yayılma özelliğine sahiptir. PROSTAT KANSERİ EVRELEMESİ TESTLERİ Eğer sizde prostat kanseri saptanmış ise bu tümörün vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını anlamak amacıyla yapılması gereken tetkikler aşağıdaki gibidir. Bu yönteme evreleme denir ve doktorunuzun sizin için en faydalı olacak tedavi biçimini seçmede en önemeli belirleyicidir.Bu aşağıdaki bir veya birkaç testi içerir. Bilgisayarlı Tomografi: Bu ileri teknolojik röntgen filmi mesanenizin 2 boyutlu farklı kalınlıklarda kesitlerini alma prensibine dayanır. Çoğu zaman damardan verilen bir boya ile prostat ve çevre dokuların daha iyi ayırımı yapılarak metastaz olup olmadığı daha iyi anlaşılmaktadır.Eğer daha önce benzer boyalara alerjiniz olmuş ise bu tetkik boya kullanılmadan yapılmalıdır. Kemik Sintigrafisi: Kanserin kemiklerinize sıçrayıp sıçramadığını saptamaya yarayan tetkiktir. Bu tetkik sırasında damardan çok küçük miktarda radyoaktif madde kullanılır. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI): Röntgen ışığını yerini çok kuvvetli manyetik alan ve radyo dalgaları kullanılarak yapılan bir testtir.Bu tetkik sırasında bir tüpün içine girmeniz gerekir ve tetkik sırasında yüksek frekanslı bir sese maruz kalacağınızı bilmeniz ve kendinizi buna hazırlamanız da fayda olacaktır.Sesten etkilenmemek için kulaklık ve kapalı bölge korkunuz için açık MRI seçeneğini lütfen doktorunuza sorunuz. PROSTAT KANSERİNİN EVRELERİ T: Tümörün lokal yayılımı N: Lenf bezi tutulumu M: Uzak organ metastazı Bu siteme göre; * Tx Primer tümörün değerlendirilemediği olgular * T0 Primer tümöre ait hiçbir bulgunun olmadığı olgular * T1 Palpasyon ya da görüntüleme yöntemleriyle klinik olarak saptanamayan olgular T1a TUR ile rezeke edilen dokunun < %5'inde rastlantısal olarak tümör saptanması T1b TUR ile rezeke edilen dokunun > %5'inde rastlantısal olarak tümör saptanması T1c PSA yüksekliği nedeniyle yapılan iğne biyopsisinde tümör saptanan olgular * T2 Prostat bezinde sınırlı tümör T2a Tek lobu tutan tümör T2b Her iki lobu tutan tümör * T3 Prostat kapsülünü aşan tümör T3a Kapsül dışına tek veya iki taraflı uzanım T3b Veziküla seminalis tutulumu * T4 Veziküla seminalisler dışında komşu organlara invazyon gösteren tümör * Nx Bölgesel lenf bezleri değerlendirilemeyen olgular * N0 Bölgesel lenf bezi metastazı olmayan olgular * N1 Bölgesel lenf bezi metastazı olan olgular * Mx Uzak organ metastazı değerlendirilemeyen olgular * M0 Uzak organ metastazı olmayan olgular * M1 Uzak organ metastazı olan olgular * M1a Bölgesel olmayan lenf bezi metastazı olan olgular * M1b Kemik metastazı olan olgular * M1c Diğer organ metastazı olan olgular PROSTAT KANSERİNİN TEDAVİSİ Doktor her hastanın ihtiyaçlarını karşılayacak bir tedavi planını hastası ile birlikte tartışır. Prostat kanserinin tedavisinde hastalığın yaygınlığına ve tümör hücrelerinin derecesine göre tedavi yöntemi belirlenir. Bu süreçte önemli faktörler hastanın yaşı, genel sağlık durumu dolayısı ile beklenen olası yaşam süresidir. Kansere yakalanmış birçok insan hastalığının ne olduğu, tedavi seçenekleri, tedavinin muhtemel yan etkileri konularında mümkün olan her şeyi öğrenerek, verilecek kararlara aktif olarak katılmalıdırlar. Prostat kanseri olan erkekler için çeşitli tedavi seçenekleri vardır;
|
