Mesanemiz balon şeklinde, kas tabakasıyla örtülü ve karın alt bölgesinde pelvis diye adlandırılan yere yarleşmiş bir organımızdır. Mesanemizin görevi her iki böbrekten süzülen idrarı depolamak ve kapasiteye ulaştığı zamanda depolanan idrarı üretra yoluyla dışarı boşaltmaktır.
Mesanemizin iç yüzü oldukça ince bir tabakayla kaplanmıştır ve bunun adı üreteliumdur. Bunun hemen altında kas tabakasıyla üretelium arasındaki tabaka lamina propria diye adlandırılır ve kas tabakasının dışında da mesanemizin dışına kaplayan yağ katmanı bulunmaktadır.
Amerika Birleşik devletlerinde her yıl yaklaşık 52.000 mesane kanseri teşhis edilmekte ve bunların 12.000'i aynı yıl mesane kanseri nedeniyle ölmektedir. Ülkemizde de her yıl yaklaşık 30.000 yeni mesane kanseri olgusunun varlığından yola çıkılmaktadır.
Mesane kanserinin en sık görüldüğü yaş aralığı 50-70 yaş aralığıdır. Dünyada erkeklerde görülme sıklığı açısından 4. sırada iken kadınlarda 10. sıradadır. Mesane kanserlerinin %1'i 40 yaşın altında görülür. Erkeklerde kadınlara oranla 2 kat daha fazla görülürken, erkek kadın oranı ülkemizde erkek lehine daha fazladır. Yapılan çalışmalarda mesane kanseri için belirlenmiş risk faktörleri aşağıdaki gibidir.
- Sigara: Sigara içindeki kimyasal maddeler mesane kanseri için risk faktörüdür ve içilen sigarının adedi ve kaç yıldır içildiği ile doğru orantılıdır.
- Kimyasal maddelerin yapıldığı veya kullanıldığı ortamlarda çalışma: Boya fabrikaları, plastik, petrol, lastik ve diğer kimya endüstrisi.
- Dünyanın bazı kesimlerinde görülen mesanenin kronik parazitik enfeksiyonları.
- İleri yaş (ortalama 65).
- Erkek cinsiyeti.
- Diğer kanserler nedeniyle tedavi olmak: Siklofosfamid ve İfosfamid v.b., radyoterapi almak
- Ailede mesane kanseri öyküsü olmak.
Mesane kanseri için risk faktörü spekülasyonları olan maddeler
- Klor (İçme sularına katılan)
- Sakarin ve Cyclamate gibi kimyasal tatlandırıcılar.
Bir çok kanser çeşidi gibi mesane kanserinde de erken teşhis ve tedavi mesanenin korunarak hayat kalitesinin yüksek olmasını ve uzun yıllar yaşamayı olası kılmaktadır.
MESANE KANSERİNİN SEMPTOMLARI NELERDİR?
En sık görülen şikayet ağrısız hematüridir (idrarda kan). Bu durum idrar yolu enfeksiyonu, üriner sistem taş hastalıkları gibi diğer bir çok hastalıkta da görülebilir. İdrar yaparken ağrı ve sık idrara gitme diğer sık karşılaşılan semptomlardır.
MESANE KANSERİNİN TARANMASI VE SAPTANMASI YOLLARI NELERDİR?
Yukarıda bahsedilen belirtilerden biri veya bir kaçının beraber olduğu durumlarda hemen bir üroloji uzmanına başvurunuz. Doktorunuzun yapacağı muayene ve aşağıda sayacağımız teşhis yöntemleriyle sizde olabilecek bir mesane tümörü aydınlatılabilir.
Bunun için yapılacak testler sırasıyla şunlardır:
Tam idrar analizi:
Burada idrarınızda mikroskobik düzeyde kan olup olmadığı anlaşılabilir.
Mesane Kanseri belirlemek amacıyla yapılan diğer idrar testleri:
İdrar Sitolojisi:
Bu testle idrarınızda mesane yüzeyinden kopan hücreler mikroskop altında incelenir. Bu hücreler içinde normal hücrelerden farklı hücrelerin varlığında kanser şüphesiyle ileri tetkik ve tedaviler yapılabilir.
Bu testlerle mesane kanseri olma olasılığı, sadece idrar örneğinin incelenmesi sonucunda belli yüzde oranlarıyla belirlenir ve seçilmiş vakalarda takip için de kullanılır. Günümüzde hala mesane tümörü saptamada altın standart sistoskopidir.
- BTA stat Test ve BTA TRAK Test
- NMP 22 'BladderCheck'
- Fluorescence-in-situ-hybridization (FISH): İleri bir idrar sitoloji testidir.
- Telomerase
- Fibrin Yıkım Ürünleri
Diğer Teşhis Yöntemleri:
İntravenöz Pyelogram (IVP): Bu röntgen filmi sayesinde böbrekler, üreterler ve mesanenin iç kısımları ve mesane tümörü gibi yer kaplayan lezyonlar görülebilir. Bu tetkik öncesi damarınızdan bir kontrast madde verilir ve kanınız böbreklerinizden süzülürken idrar yollarınızın görüntülenmesi sağlanır.
TANI KOYMADA ALTIN STANDART YÖNTEM: SİSTOSKOPİ
İnce bir tüple idrar kanalından (üretra) girilerek mesanenin içinde tümör veya başka bir lezyon olup olmadığını, üreterlerden mesaneye gelen idrarın rengini görmemizi sağlar. Teşhis amacıyla yapıldığında fleksible (bükülebilir) enstrümanlar eşliğinde lokal anestezi ile yapılabilir.
MESANE TÜMÖR EVRELEMESİ TESTLERİ
Mesane tümörlerinin % 90'ı ürotelium dan köken alır ve çoğunluğu teşhis edildiğinde yüzeyel mesane tümörü şeklindedir.
Eğer sizde mesane tümörü saptanmış ise bu tümörün vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını anlamak amacıyla yapılması gereken tetkikler aşağıdaki gibidir.
Bu yönteme evreleme denir ve doktorunuzun sizin için en faydalı olacak tedavi biçimini seçmede en önemeli belirleyicidir.Bu aşağıdaki bir veya birkaç testi içerir.
- Bilgisayarlı Tomografi: Bu ileri teknolojik rontgen filmi mesanenizin 2 boyutlu farklı kalınlıklarda kesitlerini alma prensibine dayanır. Çoğu zaman damardan verilen bir boya ile mesane ve çevre dokuların daha iyi ayırımı yapılarak metastaz olup olmadığı daha iyi anlaşılmaktadır.Eğer daha önce benzer boyalara alerjiniz olmuş ise bu tetkik boya kullanılmadan yapılmalıdır.
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI): Röntgen ışığını yerini çok kuvvetli manyetik alan ve radyo dalgaları kullanılarak yapılan bir testtir.Bu tetkik sırasında bir tüpün içine girmeniz gerekir ve tetkik sırasında yüksek frekanslı bir sese maruz kalacağınızı bilmeniz ve kendinizi buna hazırlamanız da fayda olacaktır.Sesten etkilenmemek için kulaklık ve kapalı bölge korkunuz için açık MRI seçeneğini lütfen doktorunuza sorunuz.
- Kemik Sintigrafisi: Kanserin kemiklerinize sıçrayıp sıçramadığını saptamaya yarayan tetkiktir. Bu tetkik sırasında damardan çok küçük miktarda radyoaktif madde kullanılır.
- Göğüs Röntgeni: Kanserin ciğerlerinize sıçrayıp sıçramadığını saptamaya yöneliktir.
MESANE TÜMÖRÜNÜN TEDAVİSİ
Sistoskopi sırasında mesane tümörü saptanmışsa doktorunuz bunun görünümü, sayısı, lokalizasyon ve büyüklüğüne dikkat eder. Mesane deki tümör genel anestezi altında sistoskopun ucuna takılan rezektoskop aleti ile kesilir buna mesane tümörünü transüretral rezeksiyonu (TUR) denir.
Çıkan parçalar mesane tümörünün ne kadar derine gittiğinin belirlenmesi amacıyla patolojiye yollanır.Mesane tümörünün derinliğine göre patolojik evrelemesi yandaki ve tablo I deki gibidir. Bu sırada doktorunuz gördüğü şüpheli bölgelerden de biyopsiler alır ve aynı zamanda anestezi altında mesane muayenesi yapar. Patolog hücrelerdeki değişikliklere göre mesane tümörünün ne kadar kötü olduğunu ad ve derinliğini belirler.
Primer mesane tümörü (T) patolojik evrelemesi
Ta: İnvaziv olmayan sadece üreteliumda
Tis: (CIS) karsinoma insitü (Düz tümör) sadece üroteliumda
T1: Tümör lamina Propriaya inmiş
T2: Tümör mesane kasına inmiş
T2a: Tümör yüzeyel mesane kasına inmiş
T2b: Tümör derin mesane kasına inmiş
T3: Tümör mesane etrafı yağ dokudsuna inmiş
T3a: Mikroskopik düzeyde yağ dokusu invazyonu
T3b: Gözle görülür yağ dokusu invazyonu
T4: Tümör çevre organlara yayılmış (prostat, rahim, vajen, pelvik veya karın duvarı)
T4a: Çevre organ yayılımı (prostat, rahim, vajen)
T4b: Pelvik ve/veya karın duvarına yayılım
Mesane içi kemoterapi ve biyolojik tedavi yöntemleri
Mesane tümörünün alınmasını takiben yüzeyel mesane tümörlerinde seçilmiş vakalarda takipte tümörün tekrarlama riskini azaltmak amacıyla mesaneye verilen ilaçlardır. Bunlar direk bir sonda aracılığı ile mesaneye verilirler. Hastanın mesanesinde 2 saat kalan bu ilaçlar daha sonra idrar ile dışarı atılır. Günümüzde kullanılan başlıca mesane içi tedavi seçenekleri şunlardır:
Thiotepa, Doxorubicin, Mitomycin C ve Bacillus Calmette-Guérin (BCG) İlk üçü kemoterapi ajanıdır, 4. ise zayıflatılmış verem mikrobudur ve mesane içindeki bağışıklık sistemini güçlendirmede kullanılır. BCG tüm ajanlardan CIS'i düzeltmekte üstündür.
Sistektomi: Mesane tümörünün CIS olduğu, sık tekrarlayan ve kasa yayılma imkanı olan ve ilk saptamada kasa yayılmış mesane tümörlerinde mesanenin tamamen prostat ve seminal veziküllerle beraber alındığı cerrahi işlemdir.
SİSTEKTOMİDE KADIN VE ERKEKTE ÇIKARILAN ORGANLAR
Mesane alındıktan sonra üreterler bağırsaktan oluşturulan yeni mesaneye birleştirilir ve seçilmiş olgularda bu yeni mesane üretrayla birleştirilerek normal yoldan idrar yapma sağlanabilir. Uygun olmayan olgularda kullanılan bağırsak parçasının bir ucu karın ön duvarına birleştirilir ve dışarıya idrar toplayıcı bir torba bağlanır. Bu yöntemlerde prostat ve seminal veziküller alındığından meni gelmez ve normal yolla çocuk sahibi olunamaz. Kadın hastalarında mesanesi ile rahimleri beraber alındığından çocuk sahibi olamazlar. Erkek vakalarda penis ereksiyonunu sağlayan sinirlerin korunması ile belli oranlarda sertleşme ameliyat sonrasında da korunabilmektedir.
İDEAL LOOP
ORTOTOPİK MESANE
Radyoterapi (Işın Tedavisi): Kanser hücrelerini öldürmek için yüksek enerjili ışınlar kullanılmaktadır. Cerrahi gibi radyoterapi de bölgesel bir tedavidir ve verildiği bölgedeki kanser hücrelerini etkiler. Diğer tedavi yöntemleri ile kombine veya tek başına kullanılabilir. Uygulandığı bölgedeki diğer komşu organları da etkilediğinden bu organların zarar görmesi nedeniyle bazı yan etkiler görülebilmektedir.
Kemoterapi: Kanser hücrelerinin yok edilmesi hedeflenerek kullanılan ilaç yöntemidir. Yukarıda bahsedildiği gibi yüzeyel mesane kanserlerinde direkt mesane içine verilebildiği gibi mesane dışına sıçramış kanserlerde damardan veya ağızdan verilir ve sistemik kemoterapi diye adlandırılır. Diğer tedavi yöntemleriyle birlikte kullanılabilir ve kullanılan ilaca göre de yan etkileri vardır.
Radyokemoterapi: Işın tedavisi ile kombine kemoterapi yöntemidir. Seçilmiş olgularda mesane korunarak sistektomiye eşdeğer sonuçlar alınmasını mümkün kılar.
Tedavi sonrası takip: Yüzeyel mesane tümörleri sık tekrarlama eğiliminde olduklarında hastalar belli aralıklarla siskopi yapılmak amacıyla kontrole çağırılırlar. Gene uygun zamanlarda üst üriner sistemleri olası bir yeni tümör açısından değerlendirilirken, mesanesi alınan ve bağırsaktan mesanesi olan hastalarda metabolik değişikliklerin saptanması ve kanser takibi için kontrollere gelmelidirler.
|
